लेखापरीक्षा नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक
कैग ने पाया जे हरियाणा दी XV-FC अनुदान गतिविधियें दा% शुरू नेईं कीता गेआ ऐ
इस लेखापरीक्षा च मार्च 2024 च खत्म होई दी अवधि आस्तै हरियाणा च पंचायती राज संस्थानें (पी. आर. आई.) ते शैह्री स्थानी निकायें (यू. ऐल्ल. बी.) दे माली प्रबंधन ते सेवा प्रदान करने दी परख कीती गेई, जेह्दे च पंदरमें वित्त संस्थान दे उपयोग पर बशेश ध्यान दित्ता गेआ।
इस लेखापरीक्षा च मार्च 2024 च खत्म होई दी अवधि आस्तै हरियाणा च पंचायती राज संस्थानें (पी. आर. आई.) ते शैह्री स्थानी निकायें (यू. ऐल्ल. बी.) दे माली प्रबंधन ते सेवा प्रदान करने दी परख कीती गेई, जेह्दे च पंदरमें वित्त आयोग दी ग्रांट दे उपयोग पर बशेश ध्यान दित्ता गेआ।
एह् कुस दी चिंता ऐः हरियाणा सरकार, बशेश रूप कन्नै पंचायती राज संस्थान (जिला परिषदें, पंचायत समितियें, ग्राम पंचायतें) ते शैह्री स्थानी निकाय (नगर निगमें, परिशदां ते समितियें)।
लेखा परीक्षक ने केह् पाया
- 15-एफ. सी. अनुदान दा घट्ट उपयोगः पी. आर. आई. ने 2021-24> दे दुरान अंतरित ₹2, 278.95> करोड़ च थमां छड़ा ₹1, 338.07> करोड़ (58.71>%) दा उपयोग कीता।
- अनियमित खरीदः अनिवार्य ई-टैंडरिंग ते निर्धारित प्रक्रियें गी दरकिनार करदे होई खरीद च ₹6.90 करोड़।
- अस्वीकार्य खर्चः पी. आर. आई. द्वारा XV-ऐफ्फ. सी. अनुदानें चा ₹1.73 करोड़ खर्च कीते गे हे।
- दिशानिर्देशें दा पालन नेईं करनाः निर्धारित विकास योजनाएं दी तैयारी नेईं करने दे बावजूद ₹ 5.27 करोड़ दा बंधे दा अनुदान जारी कीता गेआ हा।
- गैर-विकासात्मक गतिविधियें आस्तै कटौतीः खंड विकास ते पंचायत अधिकारियें आसेआ XV-FC अनुदान थमां ₹1.91 करोड़ दी कटौती कीती गेई ही।
- लापता उपयोग प्रमाणपत्रः मार्च 2024 तक्कर पी. आर. आई. द्वारा उपयोग प्रमाणपत्रें च ₹ 144.66 करोड़ जमा नेईं कीते गे हे।
- पूर्व सरपंचें आसेआ निकासीः पंचायतें गी भंग करने दे बावजूद पूर्व सरपंचें द्वारा XV-FC अनुदान थमां ₹1 लाख वापस लेई लैता गेआ हा।
- मानव शक्ति दी कमीः यू. ऐल्ल. बी. च मंजूर नियमत पदें दा छड़ा 23.87% भरोआ गेआ हा; पी. आर. आई. च जिला परिषदां च 41 फीसदी ते पंचायत समितियें च 20 फीसदी दी कमी ही।
- सेवा प्रदान करने च विफलताएंः फतेहाबाद च 8 निरीक्षित थाह्रें बिच्चा 6 च गैर-कार्यशील सड़क दी रोशनी; सार्वजनक शौचालयें दा गैर-रखरखाव; ते अनुचित ठोस कचरा प्रबंधन।
दस्तावेज़ च बी
- कैग ने पाया जे XV-FC अनुदान दे तैह्त योजना बनाई गेई 4,260 गतिविधियें बिच्चा 55.52% (2,365) दी शुरुआत नेईं कीती गेई ही, ते 15.96% (680) गी छोड़ी दित्ता गेआ हा।
- सी. ए. जी. ने दस्सेआ जे पी. आर. आई. खातें गी बड़े हद्दा तक्कर दस्तकारी कन्नै बनाएआ जंदा ऐ, निदेशक आसेआ लेखा-जोखा कवरेज दे कन्नै, स्थानी लेखा-जोखा ना-बराबर होंदा ऐ (जिला परिषदां ते पंचायत समितियें आस्तै कोई लेखा-जोखा नेईं, ते छड़ा ग्राम पंचायतों दा 22-30% लेखा-जोखा कीता जंदा ऐ)।
- कैग ने नोट कीता जे बिचौलिये बैंक खातें राहें विक्रेताएं गी 3.95 करोड़ रुपए दा भुगतान कीता गेआ, जेह्दे कन्नै पारदर्शिता घट्ट होई गेई।
एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा
साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।
आंकड़ें दी परख कीती गेई। इस सार च हर इक गिनती इक स्वचालित जांच द्वारा दस्तावेज़ च पाई गेई ही।
ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।
इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।
असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो
मूल दस्तावेज़
भारत दे नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक (कैग)-लेखापरीक्षा रिपोर्ट
लेखापरीक्षा रिपोर्ट · संदर्भ रिपोर्ट 2026 · 2026 दी रिपोर्ट नंबर 6
इʼथे पढ़ो
चर्चा
हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।