लेखापरीक्षा नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक
कैग ने हरियाणा दे विकास ते पंचायत महकमे च ₹1 करोड़ दा गबन पाया
इस लेखापरीक्षा च हरियाणा सरकार दे विभागों दे प्रदर्शन ते अनुपालन दी परख कीती गेई, बशेश रूप कन्नै महात्मा गांधी राश्ट्री ग्रांईं रोजगार गारंटी योजना (मनरेगा) ते शैह्री सीवेज प्रबंधन पर ध्यान केंद्रत कीता गेआ।
₹ 57.46 करोड़कैग ने विकास ते पंचायत विभाग ते कोषागार कन्नै जुड़े ₹1 करोड़ दे संदिग्ध गबन दी सूचना दित्ती।
इस लेखापरीक्षा च मार्च 2024 च खत्म होई दी अवधि आस्तै हरियाणा सरकार दे विभागों दे प्रदर्शन ते अनुपालन दी परख कीती गेई, बशेश रूप कन्नै महात्मा गांधी राश्ट्री ग्रांईं रोजगार गारंटी योजना (मनरेगा) ते शैह्री सीवेज प्रबंधन पर ध्यान केंद्रत कीता गेआ।
एह् कुस दी चिंता ऐः हरियाणा सरकार, जेह्दे च ग्रांईं विकास विभाग, सूचना, लोक संपर्क ते भाशा विभाग, खेतीबाड़ी ते किसान कल्याण विभाग, स्कूली शिक्षा विभाग, उच्च शिक्षा विभाग, परिवहन विभाग ते विकास ते पंचायत विभाग शामल न।
लेखा परीक्षक ने केह् पाया
- विकास ते पंचायत विभाग ते कोषागार ते लेखा विभाग च ₹1 करोड़ दे गबन दा शक ऐ।
- सूचना, लोक संपर्क ते भाशा विभाग च ₹1 लाख दे गबन दा शक ऐ।
- चौधरी चरण सिंह हरियाणा खेतीबाड़ी विश्व-विद्यालय च अधूरे कम्म पर 6.37 करोड़ रुपए दा भुगतान।
- माध्यमिक शिक्षा निदेशालय च दो बारी इक गै वाउचर दे इस्तेमाल दे कारण ₹3.95 लक्ख दे गबन दा शक ऐ।
- मनरेगा दे तैह्त 794 मस्टर रोल आस्तै 269 करोड़ रुपए दी मज़दूरी दे भुगतान च देरी होई, जेह्दे च इक कोला 552 दिनें तक्कर दी देरी होई।
- उपयोगकर्ता दियें जरूरतें गी निश्चत कीते बगैर खरीद दे कारण उच्च शिक्षा विभाग च उपकरणें ते सेवाएं पर बेकार खर्च।
- अनुशंसाएं च मनरेगा आस्तै बॉटम-अप योजना गी निश्चत करना, बुनियादी रिकार्डें गी बनाए रखना, समाजक लेखा-जोखा मैनपॉवर गी मजबूत करना ते इन्क्यूबेटर्स ते परियोजनें आस्तै भुगतान जारी करने कोला पैह्लें नतीजें दी सत्यापना करना शामल ऐ।
दस्तावेज़ च बी
- कैग ने विकास ते पंचायत विभाग ते कोषागार ते लेखा विभाग कन्नै जुड़े ₹1 करोड़ दे संदिग्ध गबन दी सूचना दित्ती।
- कैग ने पाया जे मनरेगा दे तैह्त 68 कोला 79 फीसदी परोआरें गी 50 दिनें कोला घट्ट समें आस्तै रोजगार मिलेआ, जद'के छड़ा इक कोला त्रै फीसदी ने 100 दिन जां ओह्दे शा मते पूरे कीते।
- कैग ने नोट कीता जे मनरेगा दे 43 फीसदी लाभार्थी अपने मज़दूरी दे हकें कोला अनजान हे ते 31 फीसदी घट्ट कोला घट्ट 100 दिनें दी रोजगार गारंटी कोला अनजान हे।
- कैग ने दस्सेआ जे राज्य रोजगार गारंटी परिस़द ने अपने निर्धारित निगरानी ते संचालन कार्य नेईं कीते ते जिला ते प्रखंड स्तरें पर समाजक लेखा-जोखा करने आह्ले लोकें आस्तै 100 फीसदी रिक्तियां हियां।
एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा
साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।
आंकड़ें दी परख कीती गेई। इस सार च हर इक गिनती इक स्वचालित जांच द्वारा दस्तावेज़ च पाई गेई ही।
ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।
इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।
असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो
मूल दस्तावेज़
भारत दे नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक (कैग)-लेखापरीक्षा रिपोर्ट
लेखापरीक्षा रिपोर्ट · संदर्भ रिपोर्ट 2026 · 2026 दी रिपोर्ट नंबर 4
इʼथे पढ़ो
चर्चा
हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।