जमीन अधिग्रहण, पुनर्वास ते पुनर्वास अधिनियम, 2013-कार्यान्वयन ते प्रभावशीलता
ग्रांईं विकास ते पंचायती राज पर स्थायी समिति ने जमीन अधिग्रहण, पुनर्वास ते पुनर्वास अधिनियम, 2013 (एल. ए. आर. आर. अधिनियम) च उचित मुआवजे ते पारदर्शिता दे अधिकार दे कार्यान्वयन ते प्रभावशीलता दी परख कीती। एह् नागरिकें आस्तै म्हत्तवपूर्ण ऐ की जे एह् अधिनियम एह् नियंत्रत करदा ऐ जे सार्वजनक परियोजनाएं आस्तै जमीन दा अधिग्रहण किʼयां कीता जंदा ऐ ते प्रभावत समुदायें गी किʼयां क्षतिपूर्ति ते पुनर्वास कीता जंदा ऐ।
रिपोर्ट एल. ए. आर. आर. अधिनियम आस्तै ज़िम्मेवार मंत्रालय (ग्रांईं विकास मंत्रालय जां जमीन अधिग्रहण दी देखरेख करने आह्ले प्रासंगिक केंदरी मंत्रालय दे रूप च निहित) ते जमीन अधिग्रहण शा प्रभावत जनता, बशेश रूप कन्नै आदिवासी समुदाय, अनुसूचित खेतर दे नवासियें ते जमीन ते आजीविका गी गंवाने आह्ले परोआरें कन्नै सरबंधत ऐ।
- समिति ने आखेआ जे ग्राम सभा दी सहमति आमतौरा पर छड़ा इक औपचारिकता दे रूप च हासल कीती जंदी ऐ ते इसगी सारे जमीन अधिग्रहण आस्तै अनिवार्य बनाने दी संस्तुति कीती, न के छड़ा अनुसूचत खेतरें च, सामुदायिक हितें कन्नै मेल नेईं खाने आह्ले प्रस्तावें पर वीटो शक्ति दे कन्नै।
- समिति ने समाजक असर आकलन (ऐस्स. आई. ए.) अनुशंसाएं गी बाध्यकारी बनाने दी संस्तुति कीती, एह् नोट करदे होई जे अधिनियम अधिग्रहण कोला पैह्लें ऐस्स. आई. ए. अध्ययन गी अनिवार्य करदा ऐ।
- पुनर्वास दे संदर्भ च, समिति ने जमीन दे बदले जमीन विकल्पें दी घटिया गुणवत्ता, बुनियादी सेवाएं दी कमी आह्ली पुनर्वास कॉलोनियें ते अधूरे रोजगार प्रतिबद्धताएं गी हरी झंडी दित्ती। इसने कार्यात्मक सेवाएं आह्ले पुनर्वास थाह्रें दे त्यार होने तक्कर जमीन पर कब्जा करने पर रोक लाने दी संस्तुति कीती।
- समिति ने नोट कीता जे राश्ट्री निगरानी समिति (ऐन्न. ऐम्म. सी.) ने केन-बेतवा ते पोलावरम जनेही परियोजनाएं आस्तै शिकायतें गी घट्ट नेईं कीता ऐ, ते ऐन्न. ऐम्म. सी. गी दखल देने, निगरानी दिशानिर्देशें गी स्थापत करने ते इक केंद्रीकृत शिकायत निवारण पोर्टल स्थापत करने आस्तै सशक्त बनाने दी संस्तुति कीती ऐ।
- समिति ने मुआवजे गी घट्ट करने आस्तै जमीन दे गलत वर्गीकरण (ग्रीनफील्ड गी ब्राउनफील्ड दे रूप च, ग्रांईं गी शैह्री दे रूप च) दी पहचान कीती ते मंत्रालय गी मनमाना धर्मांतरण पर रोक लाने ते अधिकारियें कन्नै हेरफेर करने दे खलाफ जरिमानें गी लागू करने आस्तै इक केंदरी निगरानी तंत्र स्थापत करने दी संस्तुति कीती।
- अनुसूचत खेतरें च, समिति ने जमीन दे कम मूल्यांकन, ग्राम सभा दे विचार-विमर्श च देरी ते अनुपालन प्रमाणपत्रें गी यांत्रिक रूप कन्नै जारी करने सनै कमियें गी नोट कीता। एह्दे च प्रक्रियात्मक अनुपालन दी निगरानी, बजार मूल्य दे पारदर्शी प्रकटीकरण ते पूरी चाल्ली कन्नै पुनर्वास प्रदान होने तक्कर कब्जे पर रोक लाने दी संस्तुति कीती गेई।
- जनजातीय खेतरें आस्तै, समिति ने पुरानी सर्कल दरें, सामुदायिक संसाधनें दे बहिष्कार ते भुगतान च देरी दा हवाला दित्ता। एह्दे च जमीन दे मूल्य कोला परे'आजीविका मूल्य'दी गणना करने, स्वतंत्र मूल्यांकनकर्ताएं दा उपयोग करियै सर्कल दरें गी अपडेट करने ते भुगतान च देरी आस्तै अनुक्रमित ब्याज प्रदान करने दी संस्तुति कीती गेई।
- समिति ने एल. ए. आर. आर. अधिनियम गी पंचायत (अनुसूचित खेतरें तक्कर विस्तार) अधिनियम, 1996 (पेसा) दे कन्नै संरेखित करने पर जोर दित्ता, जेह्दे च ग्राम सभा दी अनिवार्य सहमति ते आदिवासी संस्कृति च प्रशिक्षत अधिकारियें दी सिफारिश कीती गेई।
- समिति ने आखेआ जे जंगली जमीन गी आमतौरा पर वन अधिकार अधिनियम (ऐफ्फ. आर. ए.), 2006 दा उल्लंघन करदे होई हासल कीता जंदा ऐ, जेह्दे च प्रभावत परोआरें गी नाकाफ़ी मुआवजे (तकरीबन 15 लक्ख रुपए) दा भुगतान कीता जंदा ऐ। समिति ने ऐफ्फ. आर. ए. प्रावधानें गी एल. ए. आर. आर. दे कन्नै जोड़ने ते मुआवजे च सामुदायिक वन संसाधन अधिकारें गी शामल करने दी संस्तुति कीती।
ए. आई. आसेआ दस्तावेज़ थमां लिखेआ गेआ ऐ, ते ओह्दे खलाफ परख कीती गेई ऐ। खʼल्ल मूल आधिकारिक ऐ।
मूल दस्तावेज़
दस्तावेज़ विवरण
| आधिकारिक सिरलेख | जमीन अधिग्रहण, पुनर्वास ते पुनर्वास अधिनियम, 2013-कार्यान्वयन ते प्रभावशीलता |
| स्रोत शरीर | संसदीय स्थायी समिति दी रिपोर्ट (पी. आर. एस. विधायी अनुसंधान दे राहें) |
| संदर्भ नंबर | जमीन-अधिग्रहण-पुनर्वास-ते-पुनर्वास-अधिनियम-2013-लागू करना-ते-खत्म करना |
| स्थिति | बंद करो (कमेटी _ रिपोर्ट) |
| बʼरा | — |
| बंद करने दी तरीक | — |
| दस्तावेज़ | 1 |