संसद संसद च सवाल-जवाब
दूध आस्तै कोई एम. एस. पी. नेईं, सरकार ने कीती पुश्टी
इस सवाल च मत्स्य पालन, पशुपालन ते डेयरी मंत्रालय कोला डेयरी किसानों आस्तै लाभकारी कीमतें गी निश्चत करने आस्तै कदमें, दूध आस्तै घट्ट कोला घट्ट समर्थन मूल्य (ऐम्म. ऐस्स. पी.) दे प्रस्ताव, ते दूध दी गुणवत्ता दी निगरानी ते विकास पर विवरणें दे बारे च पुछिआ गेआ।
इस सवाल च मत्स्य पालन, पशुपालन ते डेयरी मंत्रालय कोला डेयरी किसानों आस्तै लाभकारी कीमतें गी निश्चत करने आस्तै उठाए गेदे कदमें, दूध आस्तै घट्ट कोला घट्ट समर्थन मूल्य (एम. ऐस्स. पी.) दे प्रस्ताव ते दूध दी गुणवत्ता दी निगरानी ते जुर्माने दे ब्यौरें दे बारे च पुछी गेई। सरकार ने वर्तमान पहलें, बजार ढांचे ते प्रवर्तन आंकड़ें गी रेखांकित करदे होई इक बयान दे कन्नै जवाब दित्ता।
पुज्जेआ ते उʼनें दा जवाब दित्ताः श्री नवीन जिंदल आसेआ पुज्जेआ गेआ; मत्स्य पालन, पशुपालन ते डेयरी मंत्रालय (मंत्री श्री राजीव रंजन सिंह उर्फ ललन सिंह) ने जवाब दित्ता।
सरकार ने केह् आखेआ
- दूध उत्पादन च भारत दुनिया च पैह्ले थाह्र पर ऐ, जेह्दे च उत्पादन 2014-15 च 145 ऐम्म. ऐम्म. टी. थमां 2024-25 च 248 ऐम्म. ऐम्म. टी. (69 फीसदी बधी) होई गेआ ऐ।
- 17.27 करोड़ नकली गर्भाधान (ए. आई.) कीते गे न, जेह्दे कन्नै ए. आई. कवरेज 20 फीसदी कोला बधियै 42 फीसदी होई गेआ ऐ ते दूध दी उत्पादकता च 67 फीसदी दा इज़ाफा होआ ऐ।
- 2024-25. च, 37 फीसदी दूध दी खपत किसानें आसेआ कीती जंदी ही, जद'के 63 फीसदी बजार च दाखल होई गेआ; बाजार च बेचने योग्य अधिशेष दा 32 फीसदी संगठत खेतरें आसेआ संभाला जंदा ऐ ते 68 फीसदी असंगठित खेतर च रेहा ऐ।
- मार्च 2026 तक्कर, 36,283 नमीं दुग्ध सहकारी समितियें दी स्थापना कीती गेई ते 31,150 गी मजबूत कीता गेआ।
- तकरीबन 168 लक्ख लीटर प्रति दिन (ऐल्ल. ऐल्ल. पी. डी.) दूध ठंडा करने दी क्षमता स्थापत कीती गेई ऐ, ते 76,748 गुणवत्ता परख उपकरण वितरित कीते गे न।
- दूध प्रसंस्करण ते मूल्य वर्धन आस्तै 418 ऐल्ल. ऐल्ल. पी. डी. दी कुल क्षमता आह्ली परियोजनाएं गी मंजूरी दित्ती गेई ऐ।
- दूध आस्तै एम. एस. पी. निश्चत करने दा कोई प्रस्ताव नेईं ऐ; बजार दियें स्थितियें दे अधार पर सहकारी समितियें ते निजी डेयरी आसेआ कीमतें दा निर्धारण कीता जंदा ऐ।
- वित्त वर्ष च 39,351 दूध दे नमूनें दा विश्लेषण कीता गेआ, जेह्दे च 14,668 अनुरूप नेईं पाए गे।
- 10, 714 दीवानी ते 1,054 आपराधिक मामले शुरू कीते गे; 9,783 दीवानी ते 204 आपराधिक मामलें दे नतीजे च सʼजा/दोषसिद्धि होई।
- कुल जुर्माना ₹. 34,37,16, 477 (सिविल) ते ₹. 34,51,000 (आपराधिक) हा।
दस्तावेज़ च बी
- सरकार ने स्पश्ट रूप कन्नै आखेआ जे दूध आस्तै घट्ट कोला घट्ट समर्थन मूल्य (ऐम्म. ऐस्स. पी.) लागू करने दा कोई प्रस्ताव नेईं ऐ।
- जवाब च आखेआ गेआ ऐ जे बजार च बेचने योग्य अतिरिक्त दूध दा 68 फीसदी हिस्सा असंगठित खेतर च ऐ।
- वित्त वर्ष 2025-26 आस्तै प्रदान कीते गेदे आंकड़ें गी 31.03.2026 पर अनंतिम दे रूप च चि'न्नत कीता गेआ ऐ ते अग्गें दी प्रयोगशाला परख ते अदालती कार्यवाही दे अधार पर संशोधन दे अधीन ऐ।
एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा
साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।
आंकड़ें दी पुश्टी नेईं होई ऐ। साडी स्वचालित जांच दस्तावेज़ च इस सार च हर इक गिनती नेईं तुप्प सकी। आंकड़ें गी ध्यान कन्नै दस्सो ते मूल दी जांच करो।
ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।
एह् दस्तावेज़ हमारे अभिलेखागार च ऐ पर साडे पैह्ले पन्नें पर नेईं दस्सेआ गेआ ऐः सारांश च इक गिनती दस्तावेज़ च नेईं मिली सकी।
इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।
असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो
मूल दस्तावेज़
भारत दी संसद-सवाल ते जवाब (लोकसभा, तारांकित)
सरकार गी सवाल · संदर्भ लोक सभा सवाल 31 (सत्र 8) · 21 जुलाई 2026
इʼथे पढ़ो
चर्चा
हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।