Sunday, 8 November 2026 कौन ज़िम्मेदार?
कौन ज़िम्मेदार?KaunZimmedar

हर इक कहानी इक असली सरकारी दस्तावेज़ ऐ।

अनुवाद कीता गेआ ऐ डोगरी (डोगरी) मशीन राहें (इंडिकट्रांस2, साडे अपने कंप्यूटर पर)। एह्दे च त्रुटियां होई सकदियां न-अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।

लेखापरीक्षा नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक

कैग ने पाया जे राश्ट्री बायोफार्मा मिशन जैदातर सिफारिशें गी लागू करने च नाकाम रेहा

इस लेखापरीक्षा च वित्ती बʼरे आस्तै भारत सरकार दे सत्त वैज्ञानिक ते पर्यावरण मंत्रालयें/विभागां दे कन्नै-कन्नै उंʼदे स्वायत्त निकायें ते केंदरी सार्वजनक खेतर दे उद्यमें आस्तै लेन-देन दे अनुपालन दी परख कीती गेई।

इस लेखापरीक्षा च मार्च 2023 च खत्म होने आह्ले माली बʼरे आस्तै भारत सरकार दे सत्त वैज्ञानिक ते पर्यावरण मंत्रालयें/विभागों दे कन्नै-कन्नै उंʼदे स्वायत्त निकायें ते केंदरी सार्वजनक खेतर दे उद्यमें आस्तै लेन-देन दे अनुपालन दी परख कीती गेई।

एह् कुस दी चिंता ऐः सत्त वैज्ञानिक ते पर्यावरण मंत्रालय/विभाग (अंतरिक्ष विभाग, जैव प्रौद्योगिकी विभाग, वैज्ञानिक ते औद्योगिक अनुसंधान विभाग, पृथ्वी विज्ञान मंत्रालय, पर्यावरण, वन ते जलवायु परिवर्तन मंत्रालय, विज्ञान ते प्रौद्योगिकी विभाग ते परमाणु ऊर्जा विभाग सनै) ते उंʼदे कन्नै जुड़े दे स्वायत्त निकाय ते सी. पी. एस. ई.

लेखा परीक्षक ने केह् पाया

  • ग्रांट-एड समझौतें (राश्ट्री बायोफार्मा मिशन) च निश्चत समें सीमा दा पालन कीते बगैर ₹ 5.46 करोड़ ग्रांट जारी कीता गेआ।
  • केंदरी खनन ते ईंधन अनुसंधान संस्थान च अधूरे उद्देशें दे कारण पं'जें बʼरें शा बी मते समें तक्कर ₹143 करोड़ खर्च नेईं होए।
  • इक पनडुब्बी प्रोटोटाइप पर ₹0.78 करोड़ गैर-लाभकारी खर्च जेह्ड़ा कदें बी प्रदर्शित नेईं कीता गेआ हा (सेंट्रल इंस्टीट्यूट ऑफ ऑफशोर इंजीनियरिंग एंड टेक्नोलॉजी)।
  • बरखा जल संचयन ते अपशिष्ट जल पुनर्चक्रण सुविधाएं (सी. ऐस्स. आई. आर.-ऐन्न. पी. ऐल्ल.) दी स्थापना नेईं होने दे कारण ₹1.14 करोड़ अतिरिक्त पानी शुल्क दा भुगतान कीता गेआ।
  • बगैर परमिट दे जमीन पर अणअधिकारत कब्जा करने आस्तै ₹158 करोड़ दा जुर्माना (इंडियन नेशनल सेंटर फॉर ओशन इंफॉर्मेशन सर्विसेज)।
  • एम. ओ. ए./अनुबंध व्याख्या दी कमी दे कारण नांदेड़ ब्हाई अड्डे/आई. आर. बी. नांदेड़ ब्हाई अड्डे थमां 7.28 करोड़ रुपए दी मौसम संबंधी/कानूनी फीस वसूल नेईं कीती गेई।
  • गलत अनुबंध मंग मूल्यांकन (वाडिया इंस्टीट्यूट ऑफ हिमालयन जियोलॉजी) दे कारण ₹ 0.73 करोड़ दा अतिरिक्त भुगतान कीता गेआ।
  • चालू होने च देरी (बोस संस्थान) दे कारण पं'जें बʼरें शा मते समें तक्कर ₹0.66 करोड़ दी साफ कमरे दी सुविधा इस्तेमाल च नेईं आई।
  • 2013 ते 2017 दे बिच्च एन. पी. सी. आई. ऐल्ल./बी. ऐच्च. ई. ऐल्ल. दे कर्मचारीएं गी ₹8.92 करोड़ अणअधिकारत मते वेतनवृद्धि दा भुगतान कीता गेआ।
  • मद्रास यूनिट, चेयानी च उचित प्रीमियम भुगतान दी कमी दे कारण खराब होए दे उपकरणें आस्तै ₹ 0.56 करोड़ दे बीमा क्लेम गी खारिज करी दित्ता गेआ।

दस्तावेज़ च बी

  • कैग ने पाया जे राश्ट्री बायोफार्मा मिशन अपनी मिशन संचालन समिति दियें जैदातर सिफारिशें गी लागू करने च नाकाम रेहा, जेह्दे करी देरी होई ते परियोजना चयन सीमत होई गेआ।
  • कैग ने दस्सेआ जे भारती वन्यजीव संस्थान (डब्ल्यू. एल.) ने कैग गी आश्वस्त करने दे सत्त बʼरें परैंत्त इक सर्वेक्षण योजना त्यार नेईं कीती ही, जेह्दे फलसरूप पिछले पंज बʼरें दे 77 फीसदी नमूने अनजान रेह् ते प्रजातियें दे संरक्षण आस्तै बुनियादी ढांचे दी कमी ही।
  • कैग ने नोट कीता जे भारी जल बोर्ड च एकीकृत सूचना प्रणाली (आई. आई. एस.) समूह बी मॉड्यूल दा उपयोग सितंबर 2023 तक्कर नेईं कीता गेआ हा, जेह्ड़ी एह्दे चालू होने दी तरीक दे द'ऊं बʼरें परैंत्त ही, जेह्ड़ा प्रणाली दे मुक्ख उद्देशें गी प्राप्त करने च विफलता दा इशारा करदा ऐ।

एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा

साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।

आंकड़ें दी पुश्टी नेईं होई ऐ। साडी स्वचालित जांच दस्तावेज़ च इस सार च हर इक गिनती नेईं तुप्प सकी। आंकड़ें गी ध्यान कन्नै दस्सो ते मूल दी जांच करो।

ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।

एह् दस्तावेज़ हमारे अभिलेखागार च ऐ पर साडे पैह्ले पन्नें पर नेईं दस्सेआ गेआ ऐः सारांश च इक गिनती दस्तावेज़ च नेईं मिली सकी।

इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।

असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो

मूल दस्तावेज़

भारत दे नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक (कैग)-लेखापरीक्षा रिपोर्ट

लेखापरीक्षा रिपोर्ट

लेखापरीक्षा रिपोर्ट 4.0 MB दस्तावेज़ खोल्हो cag.gov.in पर
इʼथे पढ़ो

चर्चा

दस्तावेज़ें पर चर्चा करो, लोकें पर नेईं। निजी लोकें कन्नै कोई गल्ल-बात नेईं करो। अपराध जां गलत कम्म दे इलजामें गी तथ्य दे रूपा च नेईं दस्सो-एह्दे बजाए सवाल पुच्छो। दीवानी बनो। इʼनें नियमें गी तोड़न आह्लियें पोस्टें गी मध्यस्थें आसेआ हटाई दित्ता जाई सकदा ऐ।

पोस्ट करने आस्तै गूगल कन्नै साइन इन करो

हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।