Saturday, 7 November 2026 कौन ज़िम्मेदार?
कौन ज़िम्मेदार?KaunZimmedar

हर इक कहानी इक असली सरकारी दस्तावेज़ ऐ।

अनुवाद कीता गेआ ऐ डोगरी (डोगरी) मशीन राहें (इंडिकट्रांस2, साडे अपने कंप्यूटर पर)। एह्दे च त्रुटियां होई सकदियां न-अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।

लेखापरीक्षा नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक

कैग ने पाया जे ठेकेदारें गी गलत तरीके कन्नै जारी ₹1 करोड़ दी प्रतिभूति जमा

इस लेखापरीक्षा च 31 मार्च 2023 गी खत्म होए बʼरे आस्तै मध्य प्रदेश सरकार दे पंज विभागों आस्तै प्राप्तियें, रिफंड ते खर्च खातें दे अनुपालन दी परख कीती गेई।

₹ 6, 363.96 करोड़कैग ने दस्सेआ जे लाभ-लागत अनुपात गणना च यथार्थवादी सलाना ओऐंडएम ते बिजली शुल्कें गी छोड़ी दित्ता गेआ ऐ।

एह्दे च नर्मदा घाटी विकास विभाग, खनिज संसाधन विभाग, जल संसाधन विभाग, वाणिज्यिक कर विभाग (पंजीकरण ते डाक टिकट ते वैट) ते ऊर्जा विभाग पर ध्यान केंद्रत कीता गेआ।

एह् कुस दी चिंता ऐः मध्य प्रदेश सरकार (बशेश रूप कन्नै नर्मदा घाटी विकास विभाग, खनिज संसाधन विभाग, जल संसाधन विभाग, वाणिज्यिक कर विभाग ते ऊर्जा विभाग)।

लेखा परीक्षक ने केह् पाया

  • कैग ने पाया जे सूक्ष्म सिंचाई परियोजनें आस्तै विस्तृत परियोजना रिपोर्ट वास्तविक सर्वेक्षणें पर अधारत नेईं हियां, जेह्दे करी मता अंदाज़ा लाया गेआ ते मता प्रावधान कीता गेआ।
  • कैग ने दस्सेआ जे विभाग ने 15 परियोजनाएं च देरी आस्तै ज़ुरमाना नेईं लाया, जेह्दे फलसरूप ₹1 करोड़ दी संभावत ज़ुरमाना रकम होई सकदी ऐ।
  • कैग ने गलत कीमत समायोजन गणना दे कारण ठेकेदारें गी अतिरिक्त भुगतान दी पहचान कीती, जेह्ड़ा कुल ₹ 85.76 करोड़ हा।
  • सी. ए. जी. ने अनुमानत कोला घट्ट इस्पात दी मात्तरा दे इस्तेमाल दे कारण ठेकेदारें गी ₹1,000 074.33 करोड़ दा अनुचित लाभ नोट कीता।
  • कैग ने बैंक गारंटी दे बदले च ठेकेदारें गी ₹1 करोड़ दी प्रतिभूति जमाएं गी अनियमित रूप कन्नै जारी कीता।
  • कैग ने दस्सेआ जे लिफ्टिंग दी उचाई बधने दे कारण ₹1 करोड़ दे खर्च दे बावजूद पति सूक्ष्म सिंचाई परियोजना काफी हद्द तक्कर निष्फल होई गेई।
  • कैग ने पूरा होने दी तरीक दे परैंत्त कीमत समायोजन आस्तै ₹730 करोड़ दे अनियमित भुगतान दी पहचान कीती।
  • सी. ए. जी. गी स्लीमानाबाद कैरियर कैनाल दे कम्म आस्तै इक ठेकेदार गी ₹ 59.04 करोड़ दा अनुचित लाभ मिलेआ।
  • कैग ने खनन पट्टें च प्रत्याशित रॉयल्टी दा घट्ट आकलन कीता, जेह्दे फलसरूप बक्ख-बक्ख मामलें च ₹4.76 करोड़ ते ₹1 करोड़ दा राजस्व प्रभाव पेआ।
  • कैग ने नोट कीता जे 51 लीज डीड पर ₹366 करोड़ दा सैस्स नेईं लाया गेआ हा।
  • कैग ने बक्ख-बक्ख मामलें च टैक्स ते शुल्कें दी घट्ट वसूली पाई, जेह्दे च ₹1 लाख (वैट), ₹8.73 करोड़ (पंजीकरण/स्टाम्प शुल्क), ते ₹2 करोड़ (जल संसाधन मूल्य समायोजन) शामल न।

दस्तावेज़ च बी

  • कैग ने दस्सेआ जे लाभ-लागत अनुपात गणना च यथार्थवादी सलाना ओऐंडएम ते बिजली शुल्कें दी कमी ने त्रै सूक्ष्म सिंचाई परियोजनें गी वित्तीय रूप कन्नै अव्यवहारिक बनाई दित्ता, जिंʼदी कुल लागत ₹6, 363.96 करोड़ ही।
  • कैग ने पाया जे विभाग ने अनुबंध दे प्रावधानें दा उल्लंघन करदे होई ₹1 करोड़ दी प्रतिभूति जमा जारी करियै ठेकेदारें गी अनुचित माली मदद दित्ती।
  • कैग ने नोट कीता जे स्टील दी गलत मात्रा दे अनुमानें दे इस्तेमाल दे नतीजे च ठेकेदारें गी ₹1,000 074.33 करोड़ दा अनुचित फायदा होआ।
  • सी. ए. जी. ने दस्सेआ जे ₹1 करोड़ दे खर्च कन्नै, पानी उठाने दी उचाई च अन्यायपूर्ण बधाव दे कारण, पति सूक्ष्म सिंचाई परियोजना काफी हद्द तक्कर निष्फल होई गेई।

एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा

साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।

आंकड़ें दी परख कीती गेई। इस सार च हर इक गिनती इक स्वचालित जांच द्वारा दस्तावेज़ च पाई गेई ही।

ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।

इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।

असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो

मूल दस्तावेज़

भारत दे नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक (कैग)-लेखापरीक्षा रिपोर्ट

लेखापरीक्षा रिपोर्ट · संदर्भ रिपोर्ट 2025 · 2025 दी रिपोर्ट सं. 6

लेखापरीक्षा रिपोर्ट 2025 · 7.4 MB दस्तावेज़ खोल्हो cag.gov.in पर
इʼथे पढ़ो

चर्चा

दस्तावेज़ें पर चर्चा करो, लोकें पर नेईं। निजी लोकें कन्नै कोई गल्ल-बात नेईं करो। अपराध जां गलत कम्म दे इलजामें गी तथ्य दे रूपा च नेईं दस्सो-एह्दे बजाए सवाल पुच्छो। दीवानी बनो। इʼनें नियमें गी तोड़न आह्लियें पोस्टें गी मध्यस्थें आसेआ हटाई दित्ता जाई सकदा ऐ।

पोस्ट करने आस्तै गूगल कन्नै साइन इन करो

हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।