लेखापरीक्षा नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक
सी. ए. जी. ने जम्मू ते कश्मीर खनन विभाग च ₹1 करोड़ दा राजस्व घाटा पाया
इस लेखापरीक्षा च मार्च 2023 च खत्म होई दी अवधि आस्तै बशेश सरकारी योजनाएं ते परियोजनें दे संदर्भ च केंदर शासत प्रदेश जम्मू ते कश्मीर (योजना, खनन, ग्रांईं विकास ते परिवहन) दे चार विभागों दे अनुपालन दी परख कीती गेई।
₹ 14.55 करोड़कैग ने खनन विभाग च ₹1 करोड़ दे राजस्व नुकसान दी सूचना दित्ती, जेह्दे च ओह् नियम शामल नेईं हे।
एह् कुस दी चिंता ऐः केंदर शासत प्रदेश जम्मू ते कश्मीर दी सरकार; बशेश रूप कन्नै योजना, विकास ते निगरानी विभाग, खनन विभाग, ग्रांईं विकास विभाग ते परिवहन विभाग।
लेखा परीक्षक ने केह् पाया
- झेलम तवी बाढ बहाली परियोजना (जे. टी. एफ. आर. पी.): दिसंबर 2023 तक्कर पूरी होइयां हियां, उʼनें च 173 उप-परियोजनाएं चा 174; नुकसान आकलन रिपोर्ट शुरू होने शा पैह्लें त्यार नेईं ही; रोकें दे बावजूद बाढ-प्रवण खेतरें च अस्पताल परियोजनाएं दा निर्माण; पानी हटाने आह्ले स्टेशनें पर अनियमित खर्च।
- प्रधान मंत्री खनिज क्षेत्र कल्याण योजना (पी. एम. के. के. के. वाई.): विरोधाभासी नियमें दे कारण ₹1 करोड़ दा राजस्व घाटा (2017-18 कोला 2021-22); जिला खनिज फाउंडेशन ट्रस्टें (डी. एम. एफ. टी.) दे गठन च देरी दे कारण ₹8.82 करोड़ दा योगदान इकट्ठी नेईं कीता गेआ; ₹3 करोड़ उपलब्ध निधियें दा छड़ा ₹2 करोड़ (46 फीसदी) इस्तेमाल कीता गेआ; 365 मंजूर परियोजनाएं (40 फीसदी) बिच्चा 147 गी मंजूर नेईं कीता गेआ।
- राश्ट्री ग्रांईं आजीविका मिशन (ऐन्न. आर. ऐल्ल. ऐम्म.): लक्षें कोला घट्ट कवरेज; बिना खर्च कीते दे धन; ऋण चुकौती च अनियमितता; गंभीर कर्मचारी कमी; शिकायत निवारण तंत्र दी कमी।
- परिवहन सब्सिडी योजनाः पुराने वाहनें गी चरणबद्ध तरीके कन्नै खत्म करने च नाकामी; बक्ख-बक्ख मालिकें दे नांऽ पर नमें वाहनें दी खरीद; ऋण खातें दे बजाए बचत खातें च जमा कीती जाने आह्ली सब्सिडी।
- अनुशंसाएं च एह् निश्चत करना शामल ऐ जे परियोजनां परियोजना मूल्यांकन दस्तावेज़ दा पालन करदियां न, खनन प्रभावित खेतरें दी शनाखत करना, लाभार्थी दी शनाखत आस्तै मानदंड स्थापत करना, ते धन प्रबंधन ते निगरानी तंत्र गी मजबूत करना शामल ऐ।
दस्तावेज़ च बी
- कैग ने खदान ते खनिज (विकास ते विनियमन) अधिनियम 2015 दे अनुरूप नेईं होने आह्ले नियमें दे कारण खनन विभाग च ₹1 करोड़ दा राजस्व घाटा होने दी सूचना दित्ती।
- कैग ने नोट कीता जे इक लाभार्थी सर्वेक्षण च 96 फीसदी उत्तरदाता पी. ऐम्म. के. के. के. वाई. योजना कोला अनजान हे, ते 100% डी. ऐम्म. ऐफ्फ. टी. गतिविधियें कोला अनजान हे।
- कैग ने पाया जे 89 खनिज जांच चौकियां पूरी नेईं होइयां हियां ते खान निगरानी प्रणाली स्थापत नेईं कीती गेई ही, जेह्दे कारण ₹1.73 करोड़ दी देनदारी दे बावजूद गैर-कानूनी खनन दी निगरानी नेईं कीती गेई ही।
- कैग ने आखेआ जे विश्व बैंक दी मदद कन्नै चलने आह्ले जे. टी. एफ. आर. पी. दे तैह्त हस्पताल परियोजनाएं गी हाड़-प्रवण खेतरें च पूरा कीता गेआ हा, जेह्दे पर राश्ट्री आपदा प्रबंधन प्राधिकरण आसेआ रोक ऐ।
एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा
साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।
आंकड़ें दी परख कीती गेई। इस सार च हर इक गिनती इक स्वचालित जांच द्वारा दस्तावेज़ च पाई गेई ही।
ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।
इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।
असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो
मूल दस्तावेज़
भारत दे नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक (कैग)-लेखापरीक्षा रिपोर्ट
लेखापरीक्षा रिपोर्ट · 2025
इʼथे पढ़ो
चर्चा
हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।