लेखापरीक्षा नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक
हिमाचल प्रदेश विश्व-विद्यालय च गैर-कार्यशील ई. आर. पी. प्रणाली पर ₹ 11.19 करोड़ खर्च कीते गे
इस लेखापरीक्षा च मार्च 2023 च खत्म होने आह्ली अवधि आस्तै हिमाचल प्रदेश सरकार दे उद्योग विभाग, जल शक्ति, राजस्व ते हिमाचल प्रदेश विश्व-विद्यालय दे अनुपालन ते प्रदर्शन दी परख कीती गेई।
₹ 11.19 करोड़हिमाचल प्रदेश विश्व-विद्यालय च इक ई. आर. पी. प्रणाली पर ₹ 11.19 करोड़ खर्च कीते गे, पर एह्दे 37 मॉड्यूलें बिच्चा 30 गैर-कार्यशील हे।
एह्दे च उच्च शिक्षा च संस्थागत कमी, खानें ते खनिजें दे विनियमन, लौह्कियां सिंचाई योजनाएं दे निष्पादन ते आपदा प्रतिक्रिया धन दे उपयोग पर ध्यान केंद्रत कीता गेआ।
एह् कुस दी चिंता ऐः हिमाचल प्रदेश सरकार (बशेश रूप कन्नै हिमाचल प्रदेश विश्व-विद्यालय, उद्योग विभाग, जल शक्ति विभाग ते राजस्व विभाग)
लेखा परीक्षक ने केह् पाया
- हिमाचल प्रदेश विश्व-विद्यालय (एच. पी. यू.) गी 2020-23 दे दुरान फैकल्टी दी कमी दा सामना करना पेआ।
- एच. पी. यू. ने ई. डब्ल्यू. ऐस्स. प्रमाणपत्र जां शैक्षिक योग्यता दी सत्यापना कीते बगैर 186 कर्मचारी सदस्यें गी नयुक्त कीता।
- 2015, 2017 ते 2021 शा खराब रखरखाव दे कारण ₹199 करोड़ दी लागत आह्ले त्रै उच्च-मूल्य दे भौतिकी उपकरण कम्म नेईं करा'रदे।
- ₹1 करोड़ दी लागत आह्ली इक ई. आर. पी. प्रणाली च सितंबर 2023 तक्कर 37 मॉड्यूलें बिच्चा 30 गैर-कार्यशील हे।
- एच. पी. यू. च 16 चा 11 यू. जी. सी. पीठां इक कोला 25 बʼरें तक्कर गैर-कार्यशील रेहियां।
- उद्योग विभाग ने 2018-19 कोला 2022-23 तक्कर दे पंज बʼरें बिच्चा कुसै आस्तै बी सलाना कार्य योजना त्यार नेईं कीती।
- 73 खनिज रियायत दरखास्तें बिच्चा 14 पर देर कन्नै फैसला लैता गेआ, जेह्दे च मंजूर अवधि दे अलावा 71 कोला 1,184 दिनें तक्कर दी देरी होई।
- वैधानिक आवश्यकताएं दे बावजूद खनिज परिवहन दा कोई कम्म करने आह्ला केंदरी उड़ान दस्ते जां जी. पी. एस. अधारत ट्रैकिंग नेईं हा।
- कैग ने एच. पी. यू. च फैकल्टी भर्ती च तेजी लाने, मूल शिक्षण बुनियादी ढांचे गी बहाल करने ते पाठ्यक्रम प्रशासन गी परतियै ऊर्जावान करने दी संस्तुति कीती।
दस्तावेज़ च बी
- हिमाचल प्रदेश विश्व-विद्यालय च इक ई. आर. पी. प्रणाली पर ₹1 करोड़ खर्च कीते गे हे, पर सितंबर 2023 तक्कर एह्दे 37 मॉड्यूलें बिच्चा 30 गैर-कार्यशील ते अप्रयुक्त हे।
- एच. पी. यू. च ₹199 करोड़ मूल्य दे वैज्ञानिक उपकरण (स्कैनिंग इलेक्ट्रॉन माइक्रोस्कोप, परमाणु अवशोषण स्पेक्ट्रोफोटोमीटर ते कंपन नमूना मैग्नेटोमीटर) खराब रखरखाव दे कारण 8 बʼरें तक्कर कम्म नेईं करा'रदे न।
- उद्योग विभाग च'ऊं नमूनें आह्ले जि'लें च खनिज भंडारें दी वैज्ञानिक रूप कन्नै प्राप्त सूची गी संकलित करने च असफल रेहा, जेह्दे कन्नै सबूत-अधारत योजना कमजोर होई गेई।
- एच. पी. यू. च 2020-23 दे दुरान फैकल्टी दी कमी ही, इक मुद्दा जेह्ड़ा पैह्लें 2013 दी सी. ए. जी. रिपोर्ट च उजागर कीता गेआ हा, जेह्दे च विद्यार्थी मार्गदर्शन गी सीमत करना ते कम्म दा भार बढ़ाना जारी रेहा।
एह् किʼयां लिखेआ गेआ हा
साडे अपने कंप्यूटर पर चलने आह्ला इक ए. आई. माडल सरकारी दस्तावेज़ गी पढ़दा ऐ ते इस सारांश गी लिखदा ऐ। कुसै बी व्यक्ति ने इʼनें दी जांच नेईं कीती ऐ।
आंकड़ें दी परख कीती गेई। इस सार च हर इक गिनती इक स्वचालित जांच द्वारा दस्तावेज़ च पाई गेई ही।
ओह् जांच तुलना करदी ऐ गिनती छड़ा। एह् इस गल्ल दी पुश्टी नेईं करी सकदा ऐ जे दस्तावेज़ केह् आखदा ऐ-इस करियै मूल दस्तावेज़ हमेशा अधिकार होंदा ऐ।
इस पृष्ठ दा अनुवाद मशीन द्वारा कीता गेआ हा; अंग्रेज़ी पाठ ते मूल दस्तावेज़ आधिकारिक न।
असीं किʼयां कम्म करदे आं · इस कहानी च इक गलती दी रिपोर्ट करो
मूल दस्तावेज़
भारत दे नियंत्रक ते महालेखा परीक्षक (कैग)-लेखापरीक्षा रिपोर्ट
लेखापरीक्षा रिपोर्ट · संदर्भ रिपोर्ट 2025 · 2025 दी रिपोर्ट सं. 4
इʼथे पढ़ो
चर्चा
हून तक्कर कुसै ने बी इस दस्तावेज़ पर चर्चा नेईं कीती ऐ।